system-2660914_1920@4x

Het principe waar alles om draait: Ecologie

Door Eelko Vooijs •

Vaak zijn de wetmatigheden waar we het meest van afhankelijk zijn, juist die waarover we het het minste hebben. De zwaartekracht oefent de hele dag invloed uit op ons, maar hoe vaak heb je het daarover? Wie houdt zich nu de hele tijd bezig met hoe onze longen zuurstof uit de lucht halen om in leven te blijven?

Ook voor verandering bestaat er een -onzichtbaar- principe dat grote invloed heeft op of er veranderd gaat worden met met hoeveel ‘gedoe’: het principe van de Ecologie.

Lees in dit blogartikel hoe je daar je voordeel mee kunt doen!

Maar eerst: Ecologie? Dat is toch zo’n term die hoort bij mensen die zich druk maken om het klimaat, beestjes en die bomen knuffelen? Ja, inderdaad. (en sommigen verdenken mij daar ook van 🙂 )

Maar…ecologie is een veel technischer en veelomvattender principe dan dat.

Van oorsprong is het een onderdeel van de wetenschap van de biologie waarin de wisselwerking tussen verschillende organismen en soorten wordt onderzocht.

Dus, iets populairder gezegd: hoe een verandering van het een invloed heeft op het ander.

system-2660914_1920@4x

uitgangspunten

Passen we het principe van de Ecologie toe op menselijk gedrag, dan leert ons dat drie uitgangspunten:

  1. Een verandering op de ene plek heeft per definitie gevolgen op andere plekken.
  2. Negatieve gevolgen komen al snel boven water als ‘bezwaren’ of ‘weerstand’ en zullen een steeds grotere rol gaan spelen als ze genegeerd worden.
  3. Een verandering heeft (meer) kans van slagen als de ecologie gerespecteerd wordt.

Dit kun je toepassen op alle niveaus van onze maatschappij. Van grote maatschappelijke ontwikkelingen tot aan de keuzes die organisaties maken om hun geld te verdienen, van de manier waarop je als leidinggevende je team naar een nieuwe fase begeleidt tot de veranderingen binnen jezelf als individu.

Laten we aan de hand van een maatschappelijk voorbeeld, een organisatie-voorbeeld en een individueel voorbeeld eens kijken hoe die uitgangspunten in de praktijk werken.

een verandering op de ene plek heeft per definitie gevolgen op andere plekken

Stel je voor dat in een regio een grote chemische fabriek staat. Die fabriek is in z’n eentje verantwoordelijk voor ruim 70% van de Co2 uitstoot van de hele regio. En daarnaast komen er ook met regelmaat andere ongezonde stoffen in de lucht en in het water rondom de fabriek terecht. Een politieke partij vindt dat het zo niet langer kan en wil de situatie veranderen: een belasting op Co2 en een verbod op elke andere vorm van vervuiling.

Stel dat deze partij kan uitvoeren wat ze wil. Dan heeft dat op allerlei andere plekken gevolgen. Natuurlijk wordt de lucht en de omgeving schoner. Maar er gebeurt ook iets met de winstgevendheid van het bedrijf. Mogelijk ook met het aantal arbeidsplekken. De relatie tussen het bedrijf en de overheid verandert en zo is er nog veel meer te verzinnen.

Een organisatie in de zorg wil met haar tijd mee (en moet stiekem ook op de kosten letten). Na advies van een daarin gespecialiseerd bureau wordt de verandering ingezet: alle teams worden ‘zelforganiserend’. Het wordt voortvarend opgepakt. Met enthousiaste presentaties en trainingen worden de teams aangemoedigd. Een deel van het management verdwijnt. Net als een deel van de processen en werkafspraken. Maar naast deze voor de hand liggende gevolgen, zijn er ook gevolgen op andere plekken: in sommige teams weten mensen niet meer wat van ze verwacht wordt. In andere teams weten mensen dat wel, maar vinden ze dat helemaal niet leuk. En wat zijn de gevolgen voor de cliënten?

Een klant in onze coachingspraktijk weet het zeker: nu is het haar moment om door te stromen naar een functie in de directie. Een hoger salaris, erkenning voor haar inspanning en meer vrijheid om het ‘op haar manier’ te doen zijn enkele van de gevolgen van deze verandering. Maar er blijken er meer te zijn: ze laat ook een plek achter, ze moet gaan samenwerken met de rest van de directie waar ze het niet altijd goed mee kan vinden en haar toch al drukke agenda zal er elke week nog een paar uurtjes extra bij krijgen.

Dus in al deze voorbeelden zie je dat een (gewenste) verandering op de ene plek altijd ook gevolgen heeft op andere plekken.

TIP 1: als je de impact van ecologie wilt begrijpen, leer dan meer denken en kijken in systemen. Stel jezelf regelmatig en zeker bij veranderingen de vraag: welke gevolgen gaat dit op andere plekken hebben? En zorg daarbij dat je voldoende uitzoomt. Er is altijd ergens een gevolg…

negatieve gevolgen komen snel boven water als ‘bezwaren’ of ‘weerstand’…

…en zullen een steeds grotere rol gaan spelen als ze genegeerd worden.    

Het mooie van de ecologie is dat problemen met de ecologie vroeg of laat toch wel boven komen. Je kunt ze bijna niet missen.

In het eerste voorbeeld stromen de bezwaren vanzelf binnen zodra de politieke partij haar plan bekend maakt. De directie stuurt een brief waarin ze aangeeft zich zorgen te maken over haar concurrentiepositie. In sommige kranten komen woordvoerders van de vakbond aan het woord die zich zorgen maken over de werkgelegenheid en via de eigen partij meldt zich de wethouder van de gemeente die er erg aan hecht goede banden met het bedrijf te houden.

Bij de organisatie in de zorg is het opkomstpercentage voor de informatiebijeenkomsten aan de lage kant. Een deel van het vertrekkend management spreekt in een mail aan het bestuur hun zorg uit en in een paar teams lijkt het erop dat opvallend meer mensen ‘elders een uitdaging’ hebben gevonden.

De klant in onze coachingspraktijk is alleen maar enthousiast over haar nieuwe directierol. Of wij haar willen helpen volop in haar kracht te komen voor deze nieuwe rol. Tuurlijk. Maar voor we daarmee beginnen hebben we nog wel een vraag: “Wat zou erop tegen kunnen zijn om dit doel te bereiken?”
En -pas- dan ontwikkelt zich een gesprek waarover het echt zou moeten gaan: Aan de ene kant wil ze niets liever dan die nieuwe rol. Maar aan de andere kant maakt ze zich zorgen of ze dan nog wel genoeg tijd aan haar gezin kan besteden. En of ze haar huidige collega’s niet gaat missen.

Dus vaak spontaan en soms op uitnodiging komen de ecologische bezwaren vanzelf. En hoe zit het met dat ze een steeds grotere rol gaan spelen als ze genegeerd worden? Ga maar na: wat zou er gebeuren als de politieke partij alle geluiden zou negeren? Dan zou de weerstand groter worden, de relaties slechter worden en is er geen enkele reden aan te nemen dat mensen actief gaan meewerken met het bereiken van de doelen.

In de zorginstelling zou het verloop steeds groter worden, gevolgd door het ziekteverzuim. En op de werkvloer? Daar zou de verandering maar niet tot stand komen. Mensen zouden gewoon blijven doen wat in hun ogen goed is. En alle nieuwe ideeën of suggesties vanuit het bestuur zouden met grote argwaan bekeken worden.

En het nieuwe directielid in spe? Die zou hard op weg gaan naar een burnout als ze haar eigen bezwaren negeerde en zich vol in haar nieuwe uitdaging stortte.

TIP 2: Zie weerstand en bezwaren als mooie feedback: of het zijn ecologische gevolgen die je zelf (dankzij tip 1) al voorzien had, of het wijst je op andere ecologische bezwaren die je even gemist had. In beide gevallen is dat goed nieuws, want je hebt ze nodig voor tip 3!

Hoe logisch dit ook klinkt, bovenstaande tip is ongeveer het exact tegenovergestelde wat we van nature doen. We zijn zo enthousiast en overtuigd van ons eigen plan, dat we bezwaren negeren of proberen ‘onderuit te halen’. Logisch, maar dus niet handig…

een verandering heeft kans van slagen als de ecologie gerespecteerd wordt

En dat brengt ons bij het derde en misschien wel meest praktische uitgangspunt. Want waarom zou ik op zoek willen gaan naar allerlei gevolgen? Waarom zou ik weerstand en bezwaren moeten omarmen? Omdat je als je iets verandert ook graag wilt dat het werkt.

De politieke partij heeft een grotere kans haar plannen erdoor te krijgen als ze in gesprek gaat met de directie, wethouder en vakbonden. Als ze luistert naar de bezwaren en er iets mee doet. Misschien wel het plan aanpassen (in een langzamer tempo invoeren bijvoorbeeld) of aanvullende acties meenemen (zoals het begeleiden van mensen die hun baan verliezen).

De zorginstelling heeft een grotere kans de teams op een andere manier te laten werken door goed naar de bezwaren te luisteren en hier in de oplossing rekening mee te houden. Heeft een zelforganiserend team behoefte aan iemand die de planning coördineert? Dan mogen ze die zelf inhuren. Is er onvoldoende duidelijk wat er van mensen verwacht wordt? Help ze die duidelijkheid te krijgen.

En wil onze coachingsklant echt een goede keuze maken voor een nieuwe baan? Dan zal ze eerst goed moeten luisteren naar haar eigen bezwaren. En misschien haar ambities daarop aan moeten passen, maar in elk geval een plan maken dat ook recht doet aan haar bezwaren. Bijvoorbeeld door de mogelijkheid om deels vanuit huis te werken mee te nemen in de onderhandelingen.

TIP 3: Vergroot je kans van slagen door de ecologische bezwaren mee te nemen in je plannen of door iets te organiseren op de (ongewenste) gevolgen.

Ik hoop je met dit artikel weer even aan het denken te hebben gezet, en ik hoop natuurlijk ook dat je met de tips nog effectiever kunt worden in wat je doet.

Wil je nu meer weten over hoe je kunt leren zaken als ecologie in jouw eigen leven of team toe te passen? Dan zie ik je misschien nog eens in een van onze NLP opleidingen of teamtrajecten 🙂

Eelko Vooijs

eelko@eviont.nl

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief.

Dit veld is verplicht.

Voornaam *

Dit veld is verplicht.

Achternaam *

Vul een geldig e-maildres in.

E-mail *

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht.

Plaats een reactie

Dit veld is verplicht.

Naam*

Vul een geldig e-mailadres in.

E-mailadres*

Dit veld is verplicht.

Bericht*